Μετάβαση στο περιεχόμενο

αθλητισμος και επιχειρηματικότητα


Σκέψεις για τις στρατηγικές ανάπτυξης του αθλητισμού σαν κοινωνικό δικαίωμα, σε αντινεοφιλελεύθερη κατεύθυνση

 

Ο αθλητισμός είναι μια κοινωνική δραστηριότητα με συγκεκριμένες επωφελείς κοινωνικές λειτουργίες. Συγκαταλέγεται μεταξύ των δραστηριοτήτων, η ανάπτυξη των οποίων καθορίζει το επίπεδο ζωής των πολιτών. Ο αθλητισμός ως κοινωνικός θεσμός, πρέπει να εντάσσεται μεταξύ εκείνων των δράσεων του κράτους, όπως για παράδειγμα η παιδεία και η υγεία, οι οποίες συγκροτούν ένα κράτος πρόνοιας.

Ο αθλητισμός για την αριστερά αποτελεί κοινωνικό δικαίωμα και η πολιτεία οφείλει να δημιουργεί όλες τις επιστημονικές, τεχνικο-οικονομικές, διοικητικές και άλλες προϋποθέσεις για την ορθολογική ενίσχυση του συνολικά, αρχής γινομένης από τις νέες ηλικίες (φυσική αγωγή στην εκπαίδευση), τον σωματειακό ερασιτεχνικό αθλητισμό, άλλες πληθυσμιακές ομάδες με τον «αθλητισμό για όλους», τον υψηλό αθλητισμό και τέλος να θέτει αυστηρούς κανόνες λειτουργίας κι ελέγχου του επαγγελματικού αθλητισμού, που αποτελεί μια άλλης τάξης δραστηριότητα.

Σήμερα, το κεφαλαιώδες πρόβλημα της ασκούμενης αθλητικής πολιτικής είναι, λογικό για το νεοφιλελευθερισμό, η αντικοινωνική και στρεβλή στη πραγματικότητα αντίληψη που θεωρεί ότι ο αθλητισμός αποτελεί πρώτιστα ένα οικονομικό – αναπτυξιακό εργαλείο, που οφείλει να υποτάσσεται στις λογικές του κέρδους και της αγοράς.

Είναι γνωστό ότι ο αθλητισμός αγκαλιάζει σχεδόν το σύνολο της παραγωγικής διαδικασίας. Σχετίζεται με υπηρεσίες και παραγωγικές δραστηριότητες που αφορούν άμεσα την άθληση, όπως η κατασκευή υποδομών, η παραγωγή αθλητικών ειδών και το λιανικό εμπόριο. Ο αθλητισμός παράγει περίπου το 3% του παγκόσμιου εμπορίου. Επίσης σχετίζεται με παράπλευρες παραγωγικές δραστηριότητες, με τη δημιουργία συμπληρωματικών προϊόντων και υπηρεσιών. Τέτοιες είναι η εστίαση αθλητών – συνοδών και άλλες τουριστικές υπηρεσίες, το μάρκετινγκ και οι δημόσιες σχέσεις, η συντήρηση και διαχείριση δημόσιων και ιδιωτικών αθλητικών εγκαταστάσεων κι άλλες.

Δυστυχώς, η ανάπτυξη όλων αυτών των τομέων της οικονομίας έχει συνδυασθεί με τον αριθμό των σημαντικών αθλητικών διοργανώσεων που διεκδικεί η χώρα, στη βάση μιας αντίληψης που θεωρεί ότι πόλεις και κράτη που δεν υιοθετούν παρόμοιες πολιτικές είναι καταδικασμένες σε οικονομικό μαρασμό. Μια αντίληψη που βρίσκεται σε αντιδιαστολή με τις κοινωνικές ανάγκες, τα πραγματικά αναπτυξιακά και οικονομικά προβλήματα, τα προβλήματα του περιβάλλοντος, τις εργασιακές σχέσεις κλπ.

Πρόκειται για μια στρατηγική επιλογή που μας βρίσκει αντίθετους, ακόμα χειρότερα όταν διαχέεται σε τοπικό επίπεδο, αφού η επιθυμία δημάρχων να φιλοξενήσουν διεθνείς αθλητικές συναντήσεις προκύπτει περισσότερο από οικονομικά κίνητρα, πολιτικές ή προσωπικές πεποιθήσεις και φιλοδοξίες κι όχι σαν αποτέλεσμα προσεκτικής αξιολόγησης των επιπτώσεων από τους αγώνες. Η αρνητική εμπειρία των ολυμπιακών αγώνων της Αθήνας είναι χαρακτηριστική και όλοι οι πολίτες της χώρας βιώνουν ακόμα τα αποτελέσματά της.

Σε πολιτικό επίπεδο, όλες οι μέχρι τώρα κυβερνήσεις άσκησαν χρέη συνδιαχειριστή, επιδιαιτητή αντικρουόμενων συμφερόντων, προέκριναν τη σύμπραξης του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα στο χώρο του αθλητισμού, όμως σε βάρος του κοινωνικού αθλητικού πρότυπου. Ποτέ δεν μπόρεσαν να επιβάλλουν το διαχωρισμό των δράσεων του ερασιτεχνικού από τον επαγγελματικό αθλητισμό, με αποτέλεσμα να μην υπάρχει ούτε ορθολογισμός, ούτε να δίνεται ουσιαστική έμφαση στη κοινωνική διάσταση του αθλητισμού. Οι εφαρμοζόμενες αθλητικές πολιτικές ευνόησαν δράσεις με ευρύτερα πολιτικά κριτήρια, με στόχευση την οικονομική πλευρά και την υπερκερδοφορία. Ενίσχυσαν την άκρατη εμπορευματοποίηση, τη γιγάντωση του ρόλου των παγκόσμιων χορηγών – εταιρειών και στην Ελλάδα, την ηγεμονία των μέσων μαζικής ενημέρωσης και του τηλεοπτικού παράγοντα. Επιπλέον ανέδειξαν το τζόγο σε βασικό μοχλό αναδιανομής τεράστιων πόρων από το ΑΕΠ.

Στις συνθήκες του ελληνικού καπιταλισμού, προστίθενται όλα εκείνα τα αρνητικά χαρακτηριστικά του πελατειακού αθλητικού συστήματος (τακτικές και έκτακτες επιχορηγήσεις – αδιαφάνεια – παραγοντισμός), αλλά και ενός πολιτικού συστήματος που συνήθως εκβιάζεται και υποχωρεί υπό το φόβο του πολιτικού κόστους, όταν πρέπει να λάβει μέτρα (είτε για τη βία, είτε για μη τήρηση των νόμων από τις επαγγελματικές ομάδες).

 

Ιδιαίτερη σημασία έχει να τονίζεται ότι, όταν η Αριστερά εκφράζεται για τον «αθλητισμό – κοινωνική δραστηριότητα», κατά προτεραιότητα εννοεί τη συμμετοχή του πολίτη σε δραστηριότητες ενεργούς άσκησης του σώματος και δευτερευόντως στο ρόλο του παθητικού καταναλωτή του αθλητικού θεάματος. Είναι δυο εντελώς διαφορετικά πράγματα, τα οποία έως σήμερα αντιμετωπίζονται από τη πολιτεία άνισα και πάντα εις βάρος της άσκησης. Και οι δυο αυτές μορφές έχουν τη δική τους αυτοτέλεια, και αποτελούν ξεχωριστό οικονομικό πεδίο.

Η σημερινή κυρίαρχη κατάσταση θέλει τον αθλητισμό ως κατανάλωση θεάματος, δημιουργία κοινωνικών νοοτροπιών και προτύπων, μέσα από τα οποία δημιουργείται η αντίστοιχη ζήτηση προϊόντων και υπηρεσιών και επομένως η κερδοφορία. Εδώ μάλιστα, το μεγαλύτερο ρόλο δεν παίζουν τόσο οι αθλητικές υπηρεσίες αυτό καθ’ εαυτό, αλλά οι συνοδευτικές εμπορικές χρήσεις, που ουσιαστικά εκμεταλλεύονται τη δημοφιλία του αθλητικού θεάματος και σε ένα βαθμό ζουν από αυτό «παρασιτικά». Είναι αυτό που τελευταία ονομάζεται ως διαχείριση του ελεύθερου χρόνου των πολιτών, ο οποίος γίνεται αντικείμενο απόλυτης εκμετάλλευσης στο σύγχρονο καπιταλισμό.

Δυστυχώς, επιβάλλεται (και το θεωρούμε αρνητικό) η αύξηση του καταναλωτισμού, για παράδειγμα αθλητικών ειδών, σαν αποτέλεσμα μιμητισμού των επαγγελματιών αθλητών ή μιας καλής διαφημιστικής καμπάνιας κι όχι σαν αποτέλεσμα της χρήσης υπηρεσιών ενεργούς άσκησης. Ή ακόμα σαν αποτέλεσμα συγκεκριμένων προτύπων ζωής μέσα από το αθλητικό θέαμα σε αντίθεση με την αντικειμενική ανάγκη άθλησης που υπάρχει για κάθε πολίτη.

Είναι ξεκάθαρο ότι η Αριστερά ενδιαφέρεται για την ενεργή συμμετοχή σε αθλητικές δραστηριότητες, που βέβαια και από αυτή προκύπτει δυνατότητα επιχειρηματικής δράσης, αλλά χωρίς τη στυγνή εκμετάλλευση και την σημερινή εμπορευματοποίηση. Και φυσικά με τη προϋπόθεση ότι η πολιτεία εντάσσει τη φυσική αγωγή και τον αθλητισμό ως αναπόσπαστο στοιχείο της κοινωνική πολιτικής.

         

Τζούλιος Συναδινός

 

aristeroextrem@yahoo.gr

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε <span>%d</span> bloggers: